In Utrecht loopt alles op rolletjes: Laat dat maar eens bezinken

De oorsprong van dit project gaat terug naar 1962, toen het warmtenet in Utrecht nog in de kinderschoenen stond. Voorgeïsoleerde leidingen bestonden nog niet, waardoor twee kale stalen buizen in een speciale ‘bonnabuis’ werden gelegd: een soort buis die eigenlijk uit de rioolwereld kwam.

De bonnabuis met warmteleidingen werd in 1962 diep onder de treinrails van Utrecht Centraal in de grond geplaatst, waar hij op een speciaal aangebracht railsysteem kwam te liggen. Dat slimme ontwerp maakte het mogelijk om de leidingen onder het spoor door te voeren, zonder dat temperatuurverschillen schade konden veroorzaken. De buizen konden dankzij de rails vrij bewegen en veilig uitzetten en krimpen. Een vindingrijke oplossing die zijn tijd ver vooruit was. Na ruim zestig jaar was de constructie echter aan vervanging toe, en dat bleek complexer dan gehoopt. Bij inspectie bleken de oude rails niet meer betrouwbaar.

Projectleider Bart Kip kende een bedrijf dat ons kon helpen met deze uitdaging: in samenwerking met Nieuwe Weme uit Oldenzaal zijn volledig nieuwe rails ontworpen, geproduceerd en aangebracht. Zo werd een prachtig staaltje Oost-Nederlandse techniek naar het hart van Utrecht gebracht.

Ook de oude zinker onder de Kruisvaart, een stalen buisconstructie die onder water ligt, moest worden vervangen. Dat betekende werken in ‘het natte’: niet in een drooggepompte bouwkuip, maar midden in de watergang. Omdat er woonboten in de weg lagen, werd voor de bewoners een volledig nieuwe tijdelijke ligplaats ingericht, inclusief nutsvoorzieningen. Daarna groef een kraan onder water de oude zinker vrij, waarna duikers een zaaglint onder de buis doorvoerden zodat stukken konden worden losgezaagd. Dat was nodig, want het gewicht bleek in de praktijk nog hoger dan vooraf berekend. Met twee telekranen werd de oude zinker uiteindelijk keurig uit het water getild door onze onderaannemer Beens Groep.

Na het verwijderen van de oude buis werd de bodem opnieuw opgebouwd en voorbereid voor de nieuwe zinker. Dat klinkt simpel, maar zelfs een nieuwe zinker gedraagt zich eigenwijs onder water. Doordat de buis een grote PE-mantel heeft, heeft hij verrassend veel drijfvermogen. Om te voorkomen dat hij zou opstijgen of als een half gezonken schip scheef zou gaan liggen, ontwierp Rotterdam Engineering een speciaal frame rondom de zinker. Daarop worden stelconplaten gelegd die niet alleen verzwarend werken, maar ook dienen als bescherming tijdens toekomstig baggerwerk. Een slimme dubbele functie, precies waar het team van Siers sterk in is: technische oplossingen bedenken voor situaties waarin geen standaardoplossingen bestaan.

Het daadwerkelijke inhijsen van de nieuwe zinker werd een moment waarop alles samenkwam: techniek, voorbereiding en teamwork. Langs de kant stond een grote groep toeschouwers, collega’s van Siers, partners zoals Nieuwe Weme en Beens Groep, opdrachtgever Eneco, bewoners uit de buurt en andere betrokkenen, allemaal verzameld in een speciaal ingerichte PBM-vrije zone. Ondanks de kou hing er een bijna feestelijke sfeer, compleet met een barista en een patatkraam die welkome verwarming verzorgden. Terwijl iedereen toekeek, steeg de spanning voelbaar. De enorme zinker werd langzaam omhoog gehesen, begeleid door rustige, precieze communicatie tussen de kraanmachinist en het team onder leiding van uitvoerder Willie Monster.

Toen de kolossale zinker langzaam richting zijn nieuwe positie zakte, werd ieder detail nauwlettend gevolgd. Een landmeter van Siers Infraconsult stond paraat met zijn meetapparatuur, zijn prisma bevestigd op de zinker om de exacte ligging te controleren. De constructie werd naar de juiste coördinaten geleid, tot eindelijk het verlossende moment kwam: de zinker lag precies goed.

De leidingen in dit project maken onderdeel uit van het warmtenet dat is aangesloten op zowel een HWC (HulpWarmteCentrale) als een WOS (WarmteOverdrachtStation). In dit specifieke geval gaat het om een WOS met een opwekmogelijkheid, een soort ‘WOS-plus’. Een WOS verdeelt normaal alleen warmte die ergens anders vandaan komt, maar deze WOS kan óók zelf warmte maken als de voeding wegvalt. Zo kunnen klanten toch warmte blijven ontvangen. De warmte voor deze opwek komt vanuit de Keulsekade, dus vanuit hetzelfde systeem dat normaal ook de rest van de stad voedt. Kortom: een slimme veiligheidsvoorziening in het Utrechtse warmtenet, die zorgt dat alles blijft draaien, ook als er ergens anders iets misgaat.

Het grote inhijsmoment was even spannend, maar berekend en doordacht. Het gewicht werd dubbel gecontroleerd, de hijsplannen opgesteld en de risico’s beoordeeld. Het blijft mensenwerk, maar het team ging met vertrouwen de dag tegemoet. Want hoewel je veel kunt voorbereiden, blijft zo’n 10 tot 20 procent van dit soort projecten onbekend terrein, zeker in een historische binnenstad. En juist daar gaat het team van Robbert de Visser op aan: schakelen, aanpassen en oplossingen vinden. “Daar worden wij heel enthousiast van,” zegt hij zelf.

Nu de zinker eenmaal op zijn plek ligt, volgen nog verschillende aansluitwerkzaamheden. De nieuwe leidingen moeten vóór 1 april in bedrijf zijn, omdat dan elders in de stad een andere leiding tijdelijk buiten gebruik gaat. Een strakke planning dus, maar het team werkt er met volle energie naartoe. Want dit project laat prachtig zien waar Siers sterk in is: samenwerken met partners, elkaars specialismen benutten en met vakmanschap bouwen aan de infrastructuur van de toekomst, zelfs op de meest uitdagende plekken van het land.